Vorige week diende de VVD een initiatiefwet in om het stemmen per computer weer mogelijk te maken. Zijn alle problemen rondom het veilig en anoniem stemmen opgelost?

Door: Henk van de Kamer

In het bericht [1] stel indiener Joost Taverne dat het gebruik van de stemcomputer nu wel veilig is, omdat de stemmen niet digitaal worden opgeslagen, maar worden uitgeprint. Het idee van een stemprinter staat beschreven in het rapport dat commissie Van Beek eind 2013 publiceerde.

In ons artikel [2] over dit rapport stelden wij al dat de naam stemprinter bewust misleidend is. De papieren biljetten worden na afloop alsnog met een echte computer geteld. Ook de stemprinter is een gewone computer maar dan zonder opslag mogelijkheid. Helaas snapt Joost weinig van techniek. 

Voor het stiekem opslaan van de stemmen is een harddisk niet noodzakelijk. De 13 miljoen stemgerechtigden worden over zo’n tienduizend stembureaus verdeeld [3] ofwel maximaal tweeduizend per stemprinter. Het BSN bestaat uit negen cijfers ofwel vier bytes. Tel daar nog wat bytes op voor de gemaakte keuze en met twintig kilobyte is het stemgeheim te schenden. Een 256 kilobyte EEPROM is 14 bij 12 millimeter [4] en zal tussen de vele andere chips in een computer niet opvallen. Sterker nog, het past gemakkelijk in de cartridge die sowieso al de nodige elektronica bevat.

Ook Astrid Oosenbrug heeft niets geleerd van de sjoemelsoftware in het dieselschandaal [5]. Op zowel de stemprinter als de computer die alle biljetten gaat tellen, draait software. In het artikel gaven we al een voorbeeld hoe gemakkelijk de uitslag gemanipuleerd kan worden. Een aantal lezers vond dit vergezocht, maar Volkswagen heeft laten zien dat zulke subtiele manipulaties heel goed mogelijk zijn. Als zij het zelf niet hadden toegegeven, was het bij verdachte verschillen tussen garage en openbare weg gebleven. Aantonen van gesjoemel in software is een bijna onmogelijke taak. En juist in een democratie moet het stemmen door iedere burger gecontroleerd kunnen worden.

De niet-hackbare stemcomputer van Astrid is een utopie. Alle techniek is te manipuleren, zeker als de belangen maar groot genoeg zijn. Mogelijk dat het hacken bijzonder moeilijk gemaakt kan worden, maar zo’n computer zal al snel tienduizend euro of meer gaan kosten. Met de eveneens tienduizend stembureaus praten we over een gigantisch bedrag. Tel daarbij op dat de techniek waarschijnlijk na vier jaar al zwaar verouderd is, ofwel het gaat echt niet meerdere verkiezingen overleven. Het stemmen met rood potlood en papier is vele malen goedkoper en door iedereen te controleren.

Infolinks
[1]    VVD wil weer elektronisch stemmen 
[2]   stemcomputer-PCA274.pdf
[3]    Stembureau (Wikipedia) 
[4]    Zo ziet een EEPROM eruit 
[5]    Dieselgate  / Volkswagen emissions scandal (Wikipedia)